159
Ik ga hem bouwen als toestel ‘159’, dat de laatste Tracker vlucht van de MLD uitvoerde. Tim van Kampen en Luuk Boerman stellen in “Tracker in MLD service, Dutch Profile 45”, dat de laatste vlucht plaatsvond op 15 december 1975. De foto’s daarvan laten echter groene bomen op de achtergrond zien. Er zijn ook bronnen (Nationaal Militair Museum en avia-dejavu.net) die 30 september 1975 noemen als datum dat vliegers Anneveld en Kerste vanaf Valkenburg een ceremoniële afscheidsvlucht maakte langs alle Nederlandse militaire velden. Dat komt niet alleen meer overeen met de natuurlijke omstandigheden; het was ook de dag dat VSQ-320 de laatste vier Trackers uit de operationele sterkte van de marine haalde. De enige vlucht hierna was op 1 oktober 1975, toen een laatste ferry vlucht naar de Kooij volgde, waar het toestel gereed werd gemaakt voor de overdracht en schenking (na transport per dieplader over de weg en per dekschuit via de Ringvaart) aan het Aviodome op Schiphol. Daar werd het op 15 december 1975 officieel overgedragen. Mogelijk is door die datum een verwarring ontstaan. Het toestel heeft vervolgens jarenlang buitengestaan als gate-guard tot het museum in 2003 verhuisde naar Lelystad. Ook daar heeft het altijd buitengestaan en haar conditie is sindsdien door corrosie verder verslechterd.

Toestel 159 werd eind jaren 50 in de Verenigde Staten gebouwd door Grumman als S2F-1 (later aangeduid als S-2A en S-2N) onder constructienummer 720, Bu.No. 148281. De kist werd in juni 1960 overgedragen aan de MLD in het kader van het Mutual Defence Aid Program (MDAP) om de NAVO-bondgenoten te ondersteunen.

In de jaren 60 was dit toestel een vaste waarde aan boord van de Karel Doorman, waarbij 159 de meeste tijd was ingedeeld bij het vaste boordsquadron VSQ-4.

Een van de anekdotes uit het logboek van de 159 stamt uit die tijd. Terwijl de Doorman voor anker lag (en er dus geen natuurlijke wind over het dek was door vaart te maken), moest er wegens een noodgeval dringend een Tracker naar de wal. De Doorman werd met behulp van een andere Tracker (die zijn motoren op het dek vol liet draaien) om zijn eigen ankerketting heen gedraaid om exact in de wind te komen liggen. Hierdoor kon de Tracker 159 door middel van een "extra harde klap" van de hydraulische katapult succesvol gelanceerd worden.

Nadat de Karel Doorman in 1968 uit de vaart werd genomen, veranderde de rol van de Trackers. De 159 werd, samen met 151, 160 en 168, omgebouwd naar de 'Utility' US-2N variant. Hierbij werd specifieke ASW-apparatuur verwijderd om plaats te maken voor een lierinstallatie. Als zodanig werden deze vier Trackers ingezet voor hun laatste taak als doelsleper en lesvliegtuig als aparte ‘flight’ binnen VSQ 5. In 1974 gingen de taken van de laatste vier US-2N over naar VSQ 320. Op eerder genoemde 30 september 1975 nam men ceremonieel afscheid binnen het squadron en de boeken werden januari 1976 officieel gesloten.

Tegenwoordig staat 159 achter een loods van het Aviodrome op Lelystad. Een paar jaar geleden is nog gekeken of ze getransporteerd kon worden naar een andere locatie om daar iets te betekenen als gate-guard. De aluminium constructie bleek echter door decennia in de zoute buitenlucht te ver heen. Met name de bevestigingspunten van de vleugels en het landingsgestel waren zo bros geworden dat de kist de hijskraan- en transportkrachten niet zou overleven. Het toestel heeft als onderdelen bron gefungeerd bij de restauratie van de andere Tracker van het museum, de '151'. Maar het lot van '159' ziet er triest uit. Vanwege zijn rol als donorvliegtuig missen er inmiddels verschillende uiterlijke en interne onderdelen. En de restanten rotten langzaam maar zeker verder weg.

En met de wielen er onder. Dit gaat de uiteindelijke diepe 'zit' van de 159 worden. De Tracker was van nature al een 'staartlastig' vliegtuig wanneer het leeg op de grond stond. Zodra de motoren uit stonden, de brandstoftanks leeg waren en de bemanning uitstapte, verschoof de balans. Om te voorkomen dat een windvlaag of een monteur die achterin werkte het toestel achterover liet slaan, zakte de Tracker rustig op zijn hydraulische tail wheel bumper. Het vouwen van de vleugels veranderde deze basishouding echter nauwelijks. Voor de modelbrouwer een fijn uitgangspunt, want er zou wel erg veel gewicht in de neus moeten om het toestel op zijn neuswiel te laten rusten....